Strona główna / Serwis / Artykuly / Słonecznik jako nowa interesująca uprawa w Polsce
Katalogi
Katalog Ozimy 2024
Katalog Ozimy 2024
Pszenica ozima PALLAS
Pszenica ozima PALLAS
Żyto hybrydowe SU PERSPECTIV F1
Żyto hybrydowe SU PERSPECTIV F1
Pszenica ozima SU BANATUS
Pszenica ozima SU BANATUS
Jęczmień hybrydowy SU HYLONA F1
Jęczmień hybrydowy SU HYLONA F1
Pszenica hybrydowa SU HYVEGA F1
Pszenica hybrydowa SU HYVEGA F1
Katalog Jary 2024
Katalog Jary 2024
Więcej...
Słonecznik jako nowa interesująca uprawa w Polsce

Słonecznik jako nowa interesująca uprawa w Polsce

Słonecznik pasuje do obecnego krajobrazu, będąc rośliną w pełni dostosowaną do warunków uprawy w Polsce. Jego olbrzymim atutem na zmieniający się klimat jest dużo lepsza tolerancja na suchą i gorącą pogodę niż inne rośliny oleiste. Nic dziwnego zatem, że rolnicy są zainteresowani jego uprawą, co przyczynia się do powiększania areału uprawy tego gatunku. Jednakże, potrzebna jest większa ilość odmian, które będą w stanie osiągnąć lepsze wyniki w warunkach klimatycznych Polski.

W zarysie historycznym, słonecznik hodowany jest już od ponad 100 lat, przy czym około dwie trzecie globalnego obszaru uprawy słonecznika przypada Europie. Największym producentem słonecznika jest Ukraina (6,2 mln ha) oraz Rosja (7,9 mln ha).

Główne cele hodowlane: Plon i zdrowotność

Zdecydowanie najważniejszym celem hodowlanym jest osiąganie wysokiego i stabilnego plonu, nawet w niekorzystnych warunkach glebowo-klimatycznych.

Kolejnym, również bardzo ważnym celem hodowlanym, który jest silnie skorelowany z osiąganiem wysokiego i stabilnego plonu jest odporność na choroby. Szczególnie szkodliwe są 2 choroby: zgnilizna twardzikowa (Sclerotinia sclerotiorum) i szara pleśń (Botrytis cinerea). Stąd też, bardzo ważnym celem hodowlanym jest wyhodowanie odmiany o genetycznie wrodzonej odporności na powyższe patogeny chorobotwórcze.

Słonecznik odmiany Velko
Słonecznik odmiany VELKO
Należy wspomnieć, że osiągniętym bardzo dużym sukcesem hodowli słonecznika było wyhodowanie odmian odpornych na bardzo groźnego pasożyta tj. zarazę (Orobanche cumana), który jest jedną z głównych przyczyn znacznej utraty plonu w obszarze Morza Czarnego. Wyhodowanie odmian odpornych na zarazę było jedynym sposobem skutecznego opanowania tego pasożyta w uprawie słonecznika. Cecha odporności na zarazę jest jedną z kluczowych cech odpornościowych w programach hodowlanych.

Chociaż wiele celów hodowlanych udaje się osiągnąć i utrwalić, nadal istnieją spore oczekiwania wobec hodowców odnośnie: lepszej tolerancji stresu środowiskowego w warunkach suszy, gorącej czy zimnej pogody jak również odporności na choroby czy cech jakościowych, np. zawartości i jakości oleju, zawartości białka, wymłacalności czy wczesnego dojrzewania.

Uprawa słonecznika wspiera również produkcję miodu, nektaru i pyłku. W przyszłości, na rynku wczesno-dojrzewające odmiany będą odgrywać ważną rolę, ze względu na ciągle poszerzający się obszar uprawy słonecznika, szczególnie na nietypowych obszarach jego uprawy (region północny) oraz zmieniający się klimat.

Słonecznik odmiany Duet CL HO
Słonecznik odmiany DUET CL HO
Słonecznik, uwzględniając jakość oleju, dzielimy na odmiany: linolowe (LL lub LO) – zawierające powyżej 70% kwasu linolowego oraz odmiany wysoko zaolejone (HO = High Oleic) – o zawartości kwasu oleinowego powyżej 80%.

Należy pamiętać, że olej słonecznikowy z nasion odmian linolowych (LL) jest bogaty przede wszystkim w kwasy omega-6 przy niewielkim stężeniu omega-3. Taką proporcję uznaje się za mniej korzystną w żywieniu. Dlatego hodowla niejako „uszlachetniła” słonecznik uprawiany na olej, tworząc odmiany wysoko zaolejone (m.in. DUET CL HO), szczególnie o bardzo wysokiej zawartości kwasu oleinowego, który zawiera dużo więcej kwasu omega-3, co wiąże się z dużo korzystniejszym stosunkiem kwasu omega-3 do omega-6. Natomiast słoneczniki LL zawierają jedynie około 20% tych kwasów tłuszczowych (omega-3) Tabela 1:

Tabela 1: Skład kwasów tłuszczowych odmian konwencjonalnych (LL) oraz wysoko-oleinowych (HO) w oparciu o łyżkę o objętości 15ml
Cecha Odmiany linolowe – LL Odmiany wysoko zaolejone - HO
Ilość kalorii 120 kcal 120 kcal
Zawartość tłuszczu 14 g 14 g
Zawartość tłuszczy nasyconych 1 g 1 g
Jednonienasycone kwasy tłuszczowe (omega-3) 3 g 11 g
Wielonienasycone kwasy tłuszczowe (omega-6) 9 g 0,5 g

Źródło: “SUCCED – golden Opportunities“, 6/2022, strona 16

Olej słonecznikowy jest w stu procentach substancją naturalną i roślinną, dlatego oprócz tłuszczy nie zawiera dodatkowo żadnych białek, cukrów ani węglowodanów. A olej z uszlachetnionych odmian słonecznika HO (DUET CL) z wysoką zawartością kwasu oleinowego można uznać jako część współczesnego, prozdrowotnego odżywiania.

Dlatego też, oleje z wysoko-oleinowych odmia słonecznika z takich jak DUET CL oraz produkty spożywcze zawierające wysoko-oleinowe oleje słonecznikowe spełnią oczekiwania klientów świadomie dbających o swoje zdrowie. Oleje te są również odpowiednie w dietach obniżających cholesterol. Spełnienie minimalnych wymogów jakościowych wymaga absolutnej czystości odmianowej w chwili zbioru (co najmniej 200-metrowej odległości od odmian linolowych - LL), przechowywania i obróbki.

Odporność na herbicydy czyni uprawę słonecznika dużo łatwiejszą

Słonecznik odmiany  Alexa SU
Słonecznik odmiany ALEXA SU
Hodowla słonecznika dokonała przełomu tworząc odmiany odporne na herbicydy, co znacznie ułatwia uprawę tej rośliny. Generalnie zwalczanie chwastów w słonecznikach jest niezbędne w celu zapewnienia szybkiego, zdrowego i jednolitego rozwoju roślin. Ponieważ słoneczniki należą do roślin dwuliściennych, oprócz stosowania herbicydów, zwalczanie chwastów może być skutecznie przeprowadzone jedynie za pomocą bronowania przed i po wschodzie. W odmianach konwencjonalnych herbicydy mogą być stosowane jednie przed wschodem roślin ponieważ ich aplikacja po wschodach mogłaby poważnie uszkodzić roślinę. Z kolei odmiany słonecznika odporne na herbicydy mogą być również opryskane po wschodach: herbicydami z grupy inhibitorów syntazy acetylomleczanowej (ALS) z substancją czynną imazamox (odmiany odporne, np. DUET CL, DRIVER CL, PRETORIA CLP) lub substancją tribenuron-metylu, która należy do grupy pochodnych sulfonylomocznika (np. ALEXA SU, DAVERO SU).

W zależności od potrzeb rynku rolno-spożywczego i na skutek intensywnych prac hodowlanych stworzono szereg odmian różniących się typem i charakterystyką, które czasami są również połączone w ramach tej samej odmiany:

  • słonecznik linolowy (LL): produkcja nasion i produkcja oleju
  • wysoko-oleinowe słoneczniki (HO): > 80 % kwasu oleinowego; odpowiedni do głębokiego smażenia w produkcji spożywczej w wysokich temperaturach; bardzo korzystny stosunek kwasu omega-3 do omega-6
  • obrane ziarna słonecznika: ziarna dla ptaków
  • odmiany z tolerancją na herbicydy

Dobór nowych odmian

Słonecznik odmiany Australia
Słonecznik odmiany AUSTRALIA
Gdzie odbywa się hodowla nowych odmian, które są odpowiednie do uprawy w Polsce? Stacje hodowlane są często zlokalizowane w południowej i wschodniej Europie, np. SAATEN-UNION posiada hodowle w Rumunii, w pobliżu Timisoara. Tam na około kilkunastu tysiącach (od 9’000 do 14’000) poletek rośnie pokolenie nowych krzyżówek słonecznika, z których najlepsze staną się zatwierdzonymi odmianami w krajach europejskich – każda niż nich, bez wyjątku jest odmianą mieszańcową. Podobnie do kukurydzy, linie rodzicielskie są hodowane osobno względem siebie dzięki specjalnemu systemowi hodowlanemu oraz łączone na etapie produkcji nasion. Dużo pracy wkłada się w rozwój i czystość linii rodzicielskich. Czystość osiągana jest poprzez izolację w zamkniętych tunelach. Ręczne zapylanie jest dokonywane w 125’ciu z tych tuneli. W podobny sposób co roku selekcjonuje się aż do 20.000 nowych linii. Stacje hodowlane w Chile i Argentynie wspierają (najszybciej jak to możliwe) pozyskiwanie nasion z pomyślnie wyselekcjonowanych linii lub mieszańców pod kątem nadchodzących sezonów siewnych.

Jednakże, wyhodowanie odmiany odpowiedniej dla terenu Polski wśród setek odmian selekcjonowanych w stacjach hodowlanych, wymaga wszechstronnego systemu badawczego/diagnostycznego. Stąd SAATEN-UNION sprawdza i testuje odmiany na bardzo wczesnym etapie tworzenia mieszańca F1 a także odmiany już zarejestrowane w różnych warunkach w ponad 20 miejscach w Europie, oczywiście, także w Polsce. Dzięki wynikom badań uzyskanym w różnych warunkach można wybrać odmiany odpowiednie dla terenu Polski i północnej części Europy a także możliwe jest stworzenie zaleceń dotyczących ich uprawy. Oprócz plonowania i jakości pod kątem uprawy ważne jest, by odmiana dojrzewała wcześnie i powtarzalnie, o sztywnej niewylegającej łodydze oraz była zdrowa, szczególnie odporna na zgniliznę twardzikową i szarą pleśń. Wymienione wcześniej odmiany odporne na herbicydy również stają się co raz bardziej popularne.

Słonecznik odmiany Driver CL
Słonecznik odmiany DRIVER CL
Dzięki doświadczeniom w stacjach oraz demonstracjom łanowym na polach u rolników, zostały wyselekcjonowane i z powodzeniem wprowadzone na rynek takie odmiany jak:

Dzięki intensywnym badaniom oraz systemowi selekcji, możliwe jest znalezienie odpowiednich odmian F1 dla obszarów uprawnych w Polsce oraz części Północnej Europy, które spełniają zmieniające się oczekiwania i wymagania zarówno rolników jak i przemysłu rolno-spożywczego oraz polityki rolnej w Europie.

Zespół Saaten-Union


19.04.2023
Krótko o ciasteczkach

Używamy plików cookie do personalizowania treści i reklam, udostępniania funkcji mediów społecznościowych oraz analizowania ruchu na naszej stronie internetowej. Udostępniamy również informacje o korzystaniu z naszej strony internetowej naszym partnerom z branży mediów społecznościowych, reklamy i analizy. Nasi partnerzy mogą łączyć te informacje z innymi danymi, które użytkownik im przekazał lub które zgromadzili w trakcie korzystania przez użytkownika z Usług.



Więcej szczegółów


Cookies to małe pliki tekstowe używane przez strony internetowe w celu usprawnienia obsługi użytkownika. Zgodnie z prawem, możemy przechowywać pliki cookie na Twoim urządzeniu, jeśli są one absolutnie niezbędne do działania tej strony. W przypadku wszystkich innych typów plików cookie, potrzebujemy Twojej zgody. Ta strona używa różnych rodzajów plików cookie. Niektóre pliki cookie są umieszczane przez osoby trzecie, które pojawiają się na naszych stronach. Możesz zmienić lub wycofać swoją zgodę w dowolnym momencie, korzystając z oświadczenia o plikach cookie na naszej stronie. Dowiedz się więcej o tym, kim jesteśmy, jak możesz się z nami skontaktować i jak przetwarzamy dane osobowe w naszej Polityce Prywatności. Twoja zgoda dotyczy następującej domeny: www.saaten-union.de. Niezbędne pliki cookie umożliwiają korzystanie ze strony internetowej poprzez umożliwienie podstawowych funkcji, takich jak nawigacja po stronie i dostęp do zabezpieczonych obszarów strony. Bez tych plików cookie strona internetowa nie może działać prawidłowo. Pliki cookie dotyczące statystyk pomagają właścicielom witryn internetowych zrozumieć, w jaki sposób odwiedzający wchodzą w interakcje z witrynami, zbierając i raportując informacje w sposób anonimowy. Marketingowe pliki cookie są wykorzystywane do śledzenia odwiedzających strony internetowe. Celem jest wyświetlanie reklam, które są istotne i angażujące dla poszczególnych użytkowników, a zatem bardziej wartościowe dla wydawców i reklamujących się stron trzecich.

Zamknij
Indywidualne ustawienia plików cookie
Niezbędne pliki cookie to pliki cookie, które są wymagane do działania witryny.

Nieistotne pliki cookie to wszystkie pliki cookie, które nie są niezbędne do funkcjonowania witryny i są wykorzystywane do gromadzenia danych osobowych użytkowników za pośrednictwem analityki, reklam lub innych wbudowanych treści.

Facebook

Dostawca
Facebook Inc.
Opis
Cookie z Facebooka, które przechowuje działania i kliknięcia w reklamy użytkowników i które mogą być dalej wykorzystywane do indywidualnych reklam.
Cookie-Name
Czas trwania
24h
Polityka prywatności
https://pl-pl.facebook.com/about/privacy/update

Nieistotne pliki cookie to wszystkie pliki cookie, które nie są niezbędne do funkcjonowania witryny i są wykorzystywane do gromadzenia danych osobowych użytkowników za pośrednictwem analityki, reklam lub innych wbudowanych treści.

Google Analytics

Dostawca
Google LLC
Opis
Cookie od Google, używane do analizy strony internetowej. Zawierają one ogólne dane statystyczne dotyczące sposobu korzystania z witryny przez odwiedzających.
Cookie-Name
Czas trwania
24h
Polityka prywatności
https://policies.google.com/privacy?hl=pl


Zamknij